داروی درمان میگرن را چه کسانی ساختند؟

میگرن یکی از شایع ترین اختلالات عصبی است که با سردردهای شدید، تهوع، حساسیت به نور و صدا همراه می شود. این بیماری میلیون ها نفر را در سراسر جهان تحت تاثیر قرار داده و می تواند به شدت بر کیفیت زندگی و عملکرد روزانه افراد تاثیر بگذارد. اگرچه علت دقیق بروز میگرن هنوز مشخص نیست، اما عوامل ژنتیکی، محیطی و تغییرات عصبی در بروز آن نقش دارند. در طول سال ها، تلاش های زیادی برای یافتن راه حل های موثر در درمان میگرن انجام شده است. از درمان های سنتی تا داروهای مدرن، پیشرفت های زیادی در این زمینه حاصل شده است. اما چه کسانی در کشف و توسعه داروی درمان میگرن نقش داشته اند؟

اگر بخواهیم کوتاه جواب بدهیم، سه نقطه عطف در ساخت داروهای میگرن اسم مشخص دارند. آرتور اشتول، شیمیدان شرکت سوئیسی ساندوز، سال ۱۹۱۸ ارگوتامین را جدا کرد. آزمایشگاه پاتریک هامفری در شرکت گلاکسو به ساخت سوماتریپتان رسید، اولین داروی خانواده تریپتان ها که سال ۱۹۹۱ وارد بازار شد. چهار پژوهشگر هم، یعنی یس اولسن، لارس ادوینسون، پیتر گادزبی و مایکل ماسکوویتز، نقش ماده ای به نام CGRP را در حمله میگرن کشف کردند. این کشف به نسل تازه داروهای میگرن رسید و جایزه مغز (Brain Prize) سال ۲۰۲۱ را برایشان آورد. [1]

تاریخچه کشف و توسعه داروی درمان میگرن

میگرن از زمان های بسیار دور شناخته شده و در متون باستانی، از جمله پاپیروس های پزشکی مصر که به حدود ۱۲۰۰ سال قبل از میلاد برمی گردد، به این بیماری اشاره شده است. در قرن دوم میلادی، پزشکان یونانی همچون آرتائوس میگرن را به انواع مختلف تقسیم کردند و جالینوس نیز آن را مرتبط با پرده های مغزی دانست. [6]

یکی از روش های اولیه درمان میگرن در آن زمان ها، سوراخ کردن جمجمه (ترپاناسیون) بود که با هدف کاهش فشار درون جمجمه انجام می شد، اما در بسیاری از موارد منجر به عفونت و مرگ بیمار می گشت.

در طب سنتی، گیاهان دارویی به عنوان درمان میگرن مورد استفاده قرار می گرفتند. به عنوان نمونه، گیاه بابونه گاوی با ترکیب پارتنولید خود که اثر ضدالتهابی داشت، در پیشگیری از حملات میگرنی نقش مهمی ایفا می کرد. روغن اسطوخودوس نیز برای تسکین سردردهای میگرنی به کار می رفت و دمنوش زنجبیل به دلیل خاصیت ضدالتهابی اش، یکی از درمان های طبیعی محبوب بود.

با پیشرفت علم پزشکی، درمان میگرن وارد مرحله جدیدی شد. پودر قارچ ارگوت از اوایل قرن نوزدهم در پزشکی به کار می رفت، اما ارگوتامین خالص را آرتور اشتول، شیمیدان شرکت سوئیسی ساندوز، سال ۱۹۱۸ جدا کرد. هشت سال بعد، در ۱۹۲۶، هانس مایر پیشنهاد کرد ارگوتامین روی سردردهای میگرنی امتحان شود و نتیجه همان زمان موفقیت آمیز گزارش شد. [2]

سوماتریپتان، اولین داروی خانواده تریپتان ها، حاصل کار آزمایشگاه پاتریک هامفری در گروه گلاکسو بود. آزمایشگاه او گیرنده ای از سروتونین را پیدا کرد که تا آن زمان شناخته نشده بود و سوماتریپتان برای اثر روی همین گیرنده طراحی شد. آزمایش های بالینی گسترده دارو از سال ۱۹۸۴ شروع شد و سوماتریپتان سال ۱۹۹۱ وارد بازار شد. انجمن بین المللی سردرد هامفری را «پدر تریپتان ها» می نامد. [3]

امروزه داروهایی مانند زولمی تریپتان و اسپری بینی زاوژپنت برای درمان سریع حملات حاد استفاده می شوند. همچنین، داروهای جدیدتری چون مهارکننده های CGRP مانند Aimovig به منظور پیشگیری از حملات میگرنی معرفی شده اند که به بیماران در مدیریت بهتر بیماری شان کمک شایانی کرده اند.

تحولات مدرن در داروهای درمان میگرن

در سال های اخیر، پیشرفت های پزشکی به بهبود روش های درمانی میگرن منجر شده است. یکی از مهم ترین نوآوری ها در این زمینه، تولید داروی درمان میگرن بر پایه مسدودکننده های گیرنده پپتید مرتبط با ژن کلسی تونین (CGRP) است. این داروها که به دو دسته اصلی تقسیم می شوند، توانسته اند تحول چشمگیری در کنترل و پیشگیری از حملات میگرنی ایجاد کنند.

دسته اول، آنتاگونیست های گیرنده CGRP هستند که شامل قرص هایی مانند اوبروژپانت (Ubrogepant) و ریمیژپانت (Rimegepant) می شوند. این داروها با جلوگیری از فعال شدن گیرنده های CGRP، به کاهش شدت سردردهای میگرنی کمک کرده و برای تسکین فوری حملات حاد میگرن تجویز می شوند.

این قرص ها نسخه ای هستند. ریمیژپانت از سال ۲۰۲۱ در آمریکا برای پیشگیری از میگرن اپیزودیک هم تأیید شد و اولین دارویی است که هم حمله را درمان می کند و هم از تکرارش جلوگیری می کند. [4]

دسته دوم، آنتی بادی های مونوکلونال CGRP هستند که بیشتر برای پیشگیری از حملات میگرنی طراحی شده اند. از جمله این داروها می توان به ارنوماب (Aimovig)، فریمانزوماب (Ajovy) و گالکانزوماب (Emgality) اشاره کرد. این داروها به صورت تزریقی و با فواصل زمانی مشخص (ماهانه یا سه ماهه) تجویز می شوند و برخلاف قرص های درمانی، اثر طولانی مدتی در کاهش دفعات و شدت میگرن دارند.

اگر دنبال قرص درمان میگرن بدون نسخه هستید، قرص میگراستیل یکی از گزینه هایی است که در فروشگاه ما عرضه می شود. میگراستیل داروی نسخه ای مثل تریپتان ها یا ژپانت ها نیست و جای آن ها را هم نمی گیرد. گر حمله ها شدید است یا در ماه چند روز سردرد دارید، اول با متخصص مغز و اعصاب درباره داروی پیشگیری صحبت کنید و میگراستیل را کنار برنامه پزشک مصرف کنید.

تفاوت اصلی بین این داروها در نوع استفاده و هدف درمانی آن هاست، در حالی که آنتاگونیست های گیرنده CGRP بیشتر برای تسکین حملات حاد مورد استفاده قرار می گیرند، آنتی بادی های مونوکلونال CGRP به عنوان روش پیشگیرانه تجویز می شوند.

پیشرفت های اخیر در تولید داروی درمان میگرن امید تازه ای برای بیماران ایجاد کرده و دسترسی به روش های درمانی کارآمدتر را فراهم آورده است. با توجه به تنوع داروهای موجود، انتخاب بهترین گزینه باید تحت نظر پزشک متخصص انجام شود تا اثرگذاری مطلوبی در کاهش علائم بیماری داشته باشد.

یک هشدار برای همه داروهای حمله میگرن وجود دارد. سرویس سلامت بریتانیا (NHS) توصیه می کند مسکن ها را بیشتر از دو روز در هفته مصرف نکنید، چون مصرف زیاد آن ها خودش سردرد بیشتری می سازد و میگرن را سخت درمان تر می کند. اگر هر هفته بیش از دو روز به قرص نیاز دارید، وقت آن رسیده که با پزشک درباره داروی پیشگیری صحبت کنید.

روش های تخصصی برای درمان میگرن

در کنار داروهای مختلف برای درمان میگرن، روش های تخصصی مانند تزریق بوتاکس و درمان های هورمونی نیز نقش مهمی در کاهش حملات این بیماری دارند.

تزریق بوتاکس و تأثیر آن بر کاهش حملات میگرنی

در این روش، بوتاکس در ۳۱ نقطه از سر و گردن تزریق می شود و در کارآزمایی های بالینی، تعداد روزهای سردرد را در میگرن مزمن کم کرده است. اثر این درمان معمولا تا سه ماه باقی می ماند.

طبق راهنمای NICE بریتانیا، بوتاکس برای بزرگسالانی است که میگرن مزمن دارند، یعنی دست کم ۱۵ روز در ماه سردرد که حداقل ۸ روز آن میگرن باشد، و پیش تر دست کم سه داروی پیشگیری را بی نتیجه امتحان کرده اند. اگر بعد از دو نوبت تزریق، روزهای سردرد کمتر از ۳۰ درصد کم شود، درمان متوقف می شود.

بوتاکس در درمان میگرن می تواند گزینه ای مناسب برای بیمارانی باشد که به داروهای خوراکی پاسخ مطلوبی نمی دهند یا به دنبال روش های مکمل در کنار داروی درمان میگرن هستند.

درمان های هورمونی و کنترل میگرن قاعدگی

درمان میگرن قاعدگی بعضی زنان با نظر پزشک از قرص ضدبارداری یا روش های هورمونی دیگر استفاده می کنند تا نوسان هورمونی دوره قاعدگی کمتر شود. این انتخاب برای همه بی خطر نیست. میگرن همراه با اورا، یعنی دیدن نور، خطوط زیگزاگ یا نقطه کور پیش از سردرد، خطر سکته مغزی ایسکمیک را حدود دو برابر می کند. طبق معیارهای CDC آمریکا، قرص ضدبارداری ترکیبی (حاوی استروژن) برای این زنان خطر غیرقابل قبول دارد و روش های فقط پروژستینی گزینه امن تری هستند. اگر پیش از سردرد اورا می بینید، حتماً این را به پزشک بگویید. [5]

میگرن های خاص و درمان های اختصاصی

میگرن چشمی نوعی از میگرن است که با علائمی همچون تاری دید و جرقه های نور همراه می شود. برای درمان میگرن چشمی، ابتدا باید از محرک های شناخته شده که می توانند حملات میگرنی را تشدید کنند، پرهیز کرد.

در کنار این اقدام، داروهای درمان میگرن مانند تریپتان ها (از جمله زولمی تریپتان)، مسدودکننده های بتا (مانند پروپرانولول)، مسدودکننده های کانال کلسیم (مثل وراپامیل) و داروهای ضد صرع (مانند والپروئیک اسید) برای کنترل حملات میگرنی تجویز می شوند. علاوه بر این، داروهای جدیدی مانند آنتی بادی های CGRP، از جمله ارنوماب، به عنوان راهکارهایی برای پیشگیری از حملات میگرنی در نظر گرفته می شوند.

** والپروئیک اسید در بارداری خطر جدی دارد. طبق سازمان تنظیم مقررات دارو و فراورده های سلامت بریتانیا (MHRA)، حدود ۱ نوزاد از هر ۹ نوزادی که در بارداری در معرض والپروات بوده اند نقص مادرزادی دارد. به همین دلیل این دارو برای دختران و زنانی که ممکن است باردار شوند فقط همراه با برنامه پیشگیری از بارداری تجویز می شود.

در کنار این درمان ها، تکنولوژی های نوینی همچون نوروفیدبک در حال توسعه هستند که در آن بیمار یاد می گیرد با دیدن امواج مغزی خودش روی صفحه نمایش، فعالیت مغزش را تنظیم کند. یک مرور نظام مند روی نوروفیدبک در دردهای مزمن، از جمله سردرد، نتایج را در کل مثبت ولی هنوز غیرقطعی دانسته و پژوهش های باکیفیت تری خواسته است. تحقیقات علمی در این زمینه همچنان ادامه دارد و امیدهایی برای استفاده از فناوری های جدید در تسکین سریع تر و پیشگیری از حملات در آینده وجود دارد.

***

کشف و توسعه داروی درمان میگرن مسیری طولانی و پیچیده را طی کرده است که از روش های سنتی و ابتدایی تا داروهای مدرن و تخصصی ادامه یافته است. امروزه با پیشرفت های علمی و معرفی داروهایی همچون مسدودکننده های گیرنده CGRP، تریپتان ها، و روش های نوینی چون تزریق بوتاکس، بیماران می توانند از درمان های موثرتری بهره مند شوند. این دستاوردها، امیدهای جدیدی برای کنترل و پیشگیری از حملات میگرن فراهم کرده و به افراد مبتلا کمک می کند تا کیفیت زندگی خود را بهبود بخشند. در عین حال، انتخاب مناسب ترین درمان باید با مشورت پزشک متخصص انجام گیرد تا بهترین نتیجه حاصل شود.

بازبینی علمی محتوا:

این مطلب توسط تیم محتوای فرازطب با استناد به منابع معتبر علمی و پزشکی که در متن به آن ها لینک داده شده بازبینی و بروزرسانی شده است.

آخرین بازبینی: مهر ۱۴۰۵