آیا بوتاکس در درمان میگرن موثر است؟ درمان میگرن با بوتاکس

اگر شما نیز به میگرن مبتلا هستید، احتمالاً درباره بوتاکس به عنوان یک روش درمانی برای کاهش درد میگرنی شنیده اید. بوتاکس اولین بار در سال 2010 برای درمان میگرن تایید شد و بسیاری از بیماران گزارش داده اند که این روش موجب کاهش سردردهای میگرنی آنها شده است. سم بوتولینیوم نوع A بیش از یک دهه است که برای درمان میگرن مزمن به کار می رود. تحقیقات نشان می دهند که حدود ۲ درصد از مردم جهان به میگرن مزمن دچار هستند و این روش درمانی تنها برای این افراد پیشنهاد می شود.

اما آیا واقعا بوتاکس برای درمان میگرن موثر است؟ چگونه درمان میگرن با بوتاکس انجام می شود؟ آیا از عوارض احتمالی بوتاکس برای میگرن اطلاع دارید؟ در این مقاله می توانید اطلاعات مفیدی درباره تزریق بوتاکس برای میگرن بدست آورید.

بوتاکس میگرن چیست؟

بوتاکس میگرنی نوعی نوروتوکسین است که توسط باکتری کلستریدیوم بوتولینوم تولید می شود. این سم اغلب زمانی که غذای فاسد مصرف می شود، می تواند باعث ایجاد بوتولیسم شود که به مسدود شدن سیگنال های عصبی و فلج شدن ماهیچه ها منجر می شود.

بوتاکس به صورت پودری به همراه یک محلول مایع در ویال های یک بار مصرف عرضه می شود. در دوزهای بسیار پایین، این سم برای درمان چین و چروک و کاهش انقباضات عضلانی استفاده می شود. کشف این کاربرد هم تا حدی تصادفی بود. پزشکان متوجه شدند بعضی بیمارانی که برای چین و چروک پیشانی بوتاکس گرفته بودند، از کم شدن سردردهایشان حرف می زنند و همین مشاهده راه را برای کارآزمایی های بالینی بعدی باز کرد.

در سال ۲۰۱۰، سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) تزریق بوتاکس را برای کمک به پیشگیری از سردرد در بزرگسالان مبتلا به میگرن مزمن تأیید کرد. [1]

بوتاکس میگرنی برای چه نوع سردردی مناسب است؟

بوتاکس تنها برای درمان میگرن مزمن توسط FDA تأیید شده است. افراد مبتلا به میگرن مزمن معمولا بیش از 15 روز در ماه به سردرد دچار می شوند. در بریتانیا، موسسه NICE بوتاکس را فقط وقتی برای میگرن مزمن توصیه می کند که دست کم سه داروی پیشگیری خوراکی جواب نداده باشند، تحمل نشده باشند یا برای بیمار مناسب نباشند و مصرف بیش از حد مسکن هم مدیریت شده باشد.

اگر بعد از دو نوبت تزریق روزهای سردرد کمتر از ۳۰ درصد کم شود، ادامه درمان توصیه نمی شود. این معیارها یعنی بوتاکس درمان خط اول نیست، اما برای بیمارانی که از درمان های دیگر نتیجه نگرفته اند، گزینه ای جدی و مستند است.

بوتاکس میگرنی به طور خاص برای بیماران مبتلا به میگرن مزمن توصیه می شود؛ حالتی که در آن فرد حداقل به مدت سه ماه، در بیش از پانزده روز از ماه دچار سردرد باشد و دست کم هشت روز از این سردردها ویژگی های بالینی میگرن، مانند درد ضربان دار، تهوع، حساسیت به نور یا صدا را دارا باشند.

مکانیزم اثر بوتاکس در این بیماران مبتنی بر مهار آزادسازی ناقل های عصبی درد و کاهش تحریک پذیری نورون های حسی محیطی است، که در نهایت منجر به کاهش شدت و دفعات حملات میگرنی می شود. استفاده از بوتاکس در سایر انواع سردرد، از جمله میگرن اپیزودیک، سردرد تنشی یا سردردهای ثانویه، شواهد علمی کافی ندارد و تنها باید با تشخیص دقیق و نظارت پزشک متخصص مغز و اعصاب انجام گیرد.[2]

مقدار تزریق بوتاکس برای درمان میگرن

برای درمان میگرن با بوتاکس، دوز تایید شده 155 واحد است که در 31 نقطه مختلف تزریق می شود. این تزریق ها در هفت ناحیه عضلانی خاص در سر و گردن انجام می گیرند و هر ناحیه عضلانی شامل مناطقی است که در هر کدام 0.1 میلی لیتر بوتاکس تزریق می شود. برای بیشترین اثر، هر فرد ممکن است نیاز داشته باشد که این تزریق ها را هر 12 هفته یک بار تکرار کند. در مجموع، در مجموع ۳۱ نقطه تزریق می شود.

اگر پزشک از روش تعقیب درد استفاده کند، یعنی در نقاطی که درد بیشتر است تزریق اضافه انجام دهد، تعداد نقاط ممکن است به ۳۹ و دوز کل به ۱۹۵ واحد برسد. [3]

درمان میگرن با بوتاکس

سم بوتولینوم در پایانه عصب های حسی سر و گردن، آزاد شدن مولکول هایی مثل CGRP و گلوتامات را کم می کند. این مولکول ها همان هایی هستند که درد میگرنی را روشن و تشدید می کنند و وقتی کمتر آزاد شوند، عصب ها دیرتر تحریک می شوند. حاصل کار حمله های کمتر و معمولا خفیف تر است، نه قطع کامل درد.

بوتاکس برای پیشگیری است و در لحظه حمله کمکی نمی کند. برای بهبود میگرن با بوتاکس، لازم است هر 12 هفته یک بار چندین تزریق در نواحی مختلف سر و گردن انجام شود تا شدت سردردهای میگرنی کاهش یابد.

در صورتی که درد فقط در یک ناحیه خاص احساس شود، ممکن است پزشک تزریقات بیشتری در آن منطقه انجام دهد. به طور معمول تاثیرات درمان از 2 تا 3 هفته پس از تزریق های اولیه قابل مشاهده خواهد بود.

بوتاکس فقط برای گروه کوچکی از بیماران در نظر گرفته می شود. بیشتر مبتلایان میگرن اپیزودیک دارند، یعنی کمتر از ۱۵ روز در ماه سردرد، و دنبال راه ساده تری برای کم کردن دفعات حمله هستند. قرص میگراستیل بر پایه گیاه بابونه گاوی (Feverfew) ساخته شده که سال هاست برای پیشگیری از میگرن مصرف می شود. در مرور کاکرین سال ۲۰۱۵، دقیق ترین کارآزمایی موجود نشان داد بابونه گاوی تعداد حملات را نسبت به دارونما ماهانه حدود ۰٫۶ حمله بیشتر کم می کند. کیفیت شواهد هنوز بالا نیست، ولی برای کسی که ماهی چند حمله دارد و نمی خواهد هنوز سراغ داروی پیشگیری نسخه ای برود، گزینه ای است که می شود با نظر پزشک امتحانش کرد.

برای دریافت درمان بوتاکس میگرن، باید بر اساس وضعیت فردی خود این درمان را انجام دهید. این تزریقات باید تحت نظر پزشکی که تخصص در درمان دردهای میگرنی دارد، انجام شود و نباید توسط پزشکان زیبایی که در این زمینه تخصص ندارند، صورت گیرد.

تزریق بوتاکس میگرن در چه مناطقی انجام می شود؟

در درمان میگرن با بوتاکس، این تزریقات به طور عضلانی در نواحی خاصی از سر و گردن انجام می شود. این نواحی شامل موارد زیر هستند:[3]

• بین شانه و گردن در هر دو سمت
• پشت گردن و پایین جمجمه در هر دو طرف
• پشت گوش ها
• قسمت میانی پیشانی و بالای چشم
• پایین پیشانی و نزدیک به بینی
• پایین پیشانی و نزدیک لبه داخلی ابروها
• ناحیه بالای گوش ها

اثربخشی بوتاکس در درمان سردردهای میگرنی چقدر است؟

مطالعات انجام شده بر روی بزرگسالان مبتلا به میگرن مزمن نشان می دهند که تزریق بوتاکس می تواند به کاهش تعداد سردردها در طول ماه کمک کند. در دو کارآزمایی بزرگ PREEMPT که روی ۱۳۸۴ بزرگسال مبتلا به میگرن مزمن انجام شد، بیماران پیش از درمان به طور متوسط حدود ۲۰ روز در ماه سردرد داشتند.

بعد از دو نوبت تزریق، یعنی ۲۴ هفته، این عدد در گروه بوتاکس ۸٫۴ روز و در گروه دارونما ۶٫۶ روز کم شد. فاصله دو گروه نزدیک دو روز در ماه است. شاید عدد کوچکی به نظر برسد، اما برای کسی که دو سوم روزهای ماه را با سردرد می گذراند، هر روز بدون درد معنای زیادی دارد.

اثر بوتاکس با تکرار تزریق بیشتر هم می شود. در بیمارانی که هر پنج نوبت تزریق را در طول ۵۶ هفته کامل کردند، نزدیک ۷۰ درصد دست کم ۵۰ درصد کاهش در روزهای سردرد داشتند. این عدد مربوط به مرحله ای از مطالعه است که همه بیماران بوتاکس می گرفتند و گروه مقایسه نداشت، پس باید با احتیاط به آن نگاه کرد. به همین دلیل پزشکان معمولا قضاوت درباره نتیجه درمان را به بعد از دست کم دو نوبت تزریق موکول می کنند. [4][5]

مراقبت های پس از تزریق بوتاکس میگرن

اگر برای درمان میگرن بوتاکس تزریق کرده اید، پزشک معمولا مراقبت های بعد از تزریق را برایتان توضیح می دهد. در اینجا به برخی از این مراقبت ها اشاره می کنیم. برای مشاوره بیشتر، می توانید با یک پزشک متخصص مغز و اعصاب مشورت کنید:

• از مالش و لمس محل تزریق خودداری کنید.
• فعالیت های آرام انجام دهید که فشار زیادی به ناحیه تزریق وارد نکند.
• از بلند کردن اشیاء سنگین پرهیز کنید.
• از ورزش های شدید و فعالیت های بدنی سنگین خودداری نمایید.
• از قرار گرفتن در معرض گرمای شدید جلوگیری کنید.

بوتاکس جای داروهای زمان حمله را نمی گیرد و داروهایی که پزشک برای شروع درد تجویز کرده، همچنان لازم اند. اگر کنار بوتاکس مکمل گیاهی مثل قرص میگراستیل هم مصرف می کنید یا قصد شروعش را دارید، به پزشک بگویید. بابونه گاوی روی عملکرد پلاکت ها اثر می گذارد و کسانی که داروی ضد انعقاد یا ضد پلاکت می خورند، باید با نظر پزشک مصرفش کنند.

عوارض بوتاکس میگرن

افرادی که به میگرن مزمن مبتلا هستند، معمولا درد شدیدی در ناحیه گردن و سر خود احساس می کنند. بوتاکس میگرن برای درمان درد در این نواحی تزریق می شود

عوارض بوتاکس میگرن کم نیست، اما بیشترشان خفیف و موقتی اند. در کارآزمایی ها شایع ترین عارضه گردن درد بود که حدود ۹ درصد گیرندگان بوتاکس در برابر ۳ درصد گروه دارونما گزارش کردند. سردرد با ۵ درصد و افتادگی پلک با ۴ درصد در رتبه های بعدی قرار داشتند. این عوارض معمولا ظرف چند هفته و هم زمان با کم شدن اثر دارو برطرف می شوند.

بوتاکس مثل همه فرآورده های سم بوتولینوم هشدار جعبه سیاه FDA دارد. در موارد نادر اثر سم ممکن است از محل تزریق فراتر برود و ضعف عضلانی، دوبینی یا مشکل در قورت دادن، حرف زدن و نفس کشیدن ایجاد کند. با دوز تایید شده برای میگرن مزمن تا امروز گزارش قطعی از این عارضه جدی ثبت نشده، با این حال اگر در روزها یا هفته های بعد از تزریق هر کدام از این علائم را داشتید، فوری به اورژانس مراجعه کنید. علائم حساسیت مثل خارش، کهیر، خس خس سینه یا سرگیجه هم مراجعه سریع لازم دارد.[3]

هزینه تزریق بوتاکس برای میگرن

هزینه تزریق بوتاکس برای درمان میگرن به چندین عامل بستگی دارد. پزشک با توجه به وضعیت فرد ممکن است از تعداد متفاوتی از تزریق ها استفاده کند و معمولا هرچه تعداد تزریق ها بیشتر باشد، هزینه آن نیز افزایش می یابد. برای دریافت برآورد دقیق هزینه، بهتر است با یک پزشک متخصص مغز و اعصاب مشورت کنید. همچنین توصیه می شود که برای درمان بوتاکس از یک پزشک مجرب و نوع مناسب بوتاکس برای میگرن استفاده کنید تا به بهترین نتایج ممکن دست یابید.

تاییدیه FDA و پروتکل ۱۵۵ واحدی که بالاتر گفتیم، مخصوص اونابوتولینوم توکسین A با نام تجاری بوتاکس است. واحدهای برندهای مختلف سم بوتولینوم با هم برابر نیستند، پس اگر برند دیگری به شما پیشنهاد شد، از پزشک بپرسید دوز آن بر چه اساسی تعیین شده است. [3]

اگر سردردتان بیشتر روزهای ماه ادامه دارد، از کجا شروع کنید؟

بوتاکس برای میگرن مزمن درمانی مستند است، ولی جای اول صف درمان نیست. اگر بیش از ۱۵ روز در ماه سردرد دارید، اولین قدم ویزیت متخصص مغز و اعصاب است تا تشخیص دقیق شود، سردرد ناشی از مصرف زیاد مسکن کنار گذاشته شود و داروهای پیشگیری خوراکی امتحان شوند.

اگر حمله هایتان کمتر از این است و می خواهید دفعاتشان را کم کنید، قرص میگراستیل گزینه ای گیاهی است که می توانید با نظر پزشک کنار برنامه درمانی تان امتحان کنید. برای سؤال درباره دوره مصرف یا تداخل آن با داروهای دیگر، کارشناسان فرازطب از طریق تلفن و واتساپ پاسخگو هستند.

بازبینی علمی محتوا:

این مطلب توسط تیم محتوای فرازطب با استناد به منابع معتبر علمی و پزشکی که در متن به آن ها لینک داده شده بازبینی و بروزرسانی شده است.

آخرین بازبینی: مهر ۱۴۰۵