درمان فوری میگرن در خانه

برای درمان فوری میگرن در خانه، سه کار در همان دقیقه های اول بیشترین اثر را دارد، رفتن به یک اتاق تاریک و ساکت، گذاشتن کمپرس سرد روی پیشانی یا جلوی گردن و خوردن مسکن معمولی پیش از آنکه درد به اوج برسد. میگرن یکی از شایع ترین انواع سردرد است که می تواند ساعت ها یا حتی روزها زندگی فرد را مختل کند. درد معمولا ضربان دار است، اغلب یک طرف سر را می گیرد و با حساسیت به نور و صدا، تهوع و گاهی استفراغ همراه است. هر حمله معمولا بین ۴ ساعت تا ۳ روز طول می کشد.[1]

روش هایی که تیم فراز طب در ادامه آورده همه در خانه قابل انجام اند. کنار هر کدام هم گفته ایم پشتوانه علمی اش چقدر محکم است، چون بیمار میگرنی وقت زیادی برای آزمون و خطا ندارد.

در هنگام حمله میگرن در خانه چه کنیم؟

اگر حمله تازه شروع شده، این کارها را به همین ترتیب انجام دهید.

1. چراغ ها را خاموش کنید و در اتاقی تاریک و ساکت دراز بکشید.
2. اگر پزشک منعی نکرده، مسکن همیشگی خود مثل ایبوپروفن یا استامینوفن را همان اول درد بخورید، نه وقتی درد به اوج رسیده.
3. کیسه یخ پیچیده در پارچه را روی پیشانی یا جلوی گردن بگذارید.
4. آب بنوشید و اگر حالت تهوع دارید جرعه جرعه بنوشید.
5. اگر خوابتان می برد، کمی بخوابید.
6. تاریخ، ساعت شروع و هر چیزی که قبل از حمله خورده یا انجام داده اید را یادداشت کنید.

این ترتیب با توصیه های سرویس سلامت بریتانیا برای کنترل حمله هم خوانی دارد. اگر بعد از چند ساعت هیچ کدام اثر نکرد یا درد با علامت تازه ای همراه شد، بخش مراجعه به پزشک را در پایین همین صفحه بخوانید.[1]

شناخت میگرن و علت بروز آن

جهت درمان صحیح، ابتدا باید شناخت کافی از میگرن داشت. این سردرد نتیجه تغییرات عصبی و شیمیایی در مغز است و عواملی از جمله استرس، تغذیه نامناسب، بی خوابی، تغییرات هورمونی و حتی عوامل محیطی می توانند منجر به شروع حمله میگرنی شوند. دانستن محرک های شخصی کمک کرده تا در همان لحظات ابتدایی اقدام به کاهش شدت درد کنید.

حمله میگرن معمولا بی خبر شروع نمی شود. ساعت ها و گاهی تا دو روز قبل از سردرد، علائمی مثل خستگی و خمیازه زیاد، تشنگی، هوس خوردن بعضی خوراکی ها، تغییر خلق، سفتی گردن و ادرار زیاد ظاهر می شود. بعضی افراد هم پیش از درد اورا دارند، یعنی خطوط زیگزاگ یا نور چشمک زن می بینند یا دست و صورتشان گزگز می کند. کسی که این نشانه ها را در خودش بشناسد درمان را زودتر شروع می کند و مسکنی که زود خورده شود معمولا بهتر جواب می دهد.[1]

روش های درمان خانگی سردرد میگرنی

از جمله روش های درمان خانگی میگرن می توان به موارد زیر اشاره نمود:

مدیتیشن

مدیتیشن یکی از روش های موثر برای کم کردن استرس و اضطراب است و استرس شایع ترین محرکی است که بیماران میگرنی گزارش می کنند. برای همین در درمان خانگی بهبود میگرن جای خودش را دارد، ولی انتظار از آن باید درست باشد. در یک کارآزمایی تصادفی روی ۸۹ بزرگسال مبتلا به میگرن، هشت هفته آموزش ذهن آگاهی و یوگا تعداد روزهای میگرنی را بیشتر از آموزش ساده درباره میگرن کم نکرد. اما ناتوانی ناشی از سردرد، کیفیت زندگی و نمره افسردگی را تا ۳۶ هفته بهتر کرد. یعنی مدیتیشن بیشتر کمک می کند حمله کمتر زندگی را به هم بریزد. تکنیک ها می توانند تنفس عمیق، استفاده از اپلیکیشن های مدیتیشن، تکرار عبارات مثبت یا تمرکز بر یک تصویر آرامش بخش باشند. همواره سعی کنید روزانه چند دقیقه برای آن وقت بگذارید.[2]

درمان فوری با تغییر شرایط محیطی

یکی از ساده ترین روش ها جهت کنترل حمله میگرن، ایجاد تغییر در محیط اطراف می باشد. خاموش کردن چراغ های شدید، بستن پرده ها و قرار گرفتن در یک اتاق کاملا آرام و تاریک می تواند در همان لحظات ابتدایی شدت سردرد را کاهش دهد. سکوت و آرامش سبب می شود سیستم عصبی تحریک کمتری دریافت کرده و مغز فرصت بازیابی داشته باشد.

استفاده از کمپرس سرد یا گرم

یکی از درمان های خانگی سریع برای میگرن استفاده از کمپرس سرد است. سرما درمانی بیش از ۱۵۰ سال است که برای سردرد به کار می رود و هنوز رایج ترین مراقبت خانگی بیماران میگرنی است. در یک کارآزمایی کوچک، بستن گردن بندی با دو کیسه یخ روی جلوی گردن، همان جایی که سرخرگ های کاروتید به پوست نزدیک می شوند، در شروع حمله درد را به طور معناداری کمتر کرد. پس علاوه بر پیشانی و شقیقه ها، جلوی گردن هم جای خوبی برای کمپرس سرد است. یخ را همیشه در پارچه بپیچید و مستقیم روی پوست نگذارید. بعضی افراد با کمپرس گرم روی گردن و پشت سر راحت ترند، چون عضلات منقبض را شل می کند. هر شخص باید با آزمون و خطا متوجه شود کدام روش برایش اثر بخش است.[3]

ماساژ و فشار درمانی

ماساژ آرام شقیقه ها، پشت گردن و شانه ها برای خیلی از بیماران آرامش بخش است، به خصوص وقتی عضلات این نواحی سفت شده باشند. فشار ملایم روی نقطه میان انگشت شست و اشاره (نقطه هه گو) هم در طب فشاری برای تسکین سردرد به کار می رود. شواهد علمی برای این نقطه هنوز محدود است، پس آن را کنار مسکن و استراحت امتحان کنید، نه به جای آن ها.

نوشیدن آب کافی

نوشیدن آب کافی در درمان خانگی سردرد حاصل از میگرن جدی است و کافی نگه داشتن آب بدن جزو کارهای پایه مدیریت میگرن است. آب و مایعاتی مثل دمنوش های گیاهی و آب میوه های طبیعی به این هدف کمک می کنند. یک راه عملی این است که بطری آب همیشه جلوی چشمتان باشد و در طول روز چند جرعه بنوشید. میوه ها و سبزیجات پرآب مثل خیار و هندوانه هم کمک می کنند.[1]

مصرف غذاهای غنی از منیزیم

غذاهای غنی از منیزیم مثل تخمه کدو، بادام، بادام هندی، اسفناج و حبوبات منابع خوبی از این ماده معدنی هستند. موز هم منیزیم دارد ولی مقدارش از این ها کمتر است. منیزیم در انتقال پیام عصبی و انقباض رگ ها نقش دارد و سطح منیزیم خون و بافت در افراد میگرنی معمولا پایین تر از دیگران است. خوردن منظم این غذاها یک درمان خانگی میگرن کم خطر است، اما اثرش بیشتر پیشگیرانه است. اگر سراغ مکمل های منیزیم رفتید، سقف مجاز منیزیم مکمل برای بزرگسالان ۳۵۰ میلی گرم در روز است. دوزهایی که در مطالعات میگرن به کار رفته تا ۶۰۰ میلی گرم بوده، پس دوز بالا فقط با نظر پزشک. اسهال شایع ترین عارضه است و کسی که بیماری کلیه دارد نباید بدون نظر پزشک منیزیم مکمل بخورد.[4]

اصلاح تغذیه در هنگام حمله

خیلی ها فکر می کنند خوردن شکلات تلخ یا مغزها در ابتدای حمله آن را متوقف می کند یا برعکس، شکلات خودش حمله را راه می اندازد. اما هوس خوردن بعضی خوراکی ها، که شکلات معروف ترینشان است، اغلب جزو همان علائم پیش از حمله است. یعنی وقتی دلتان شکلات خواست، حمله احتمالا شروع شده است. پس شکلات نه درمان است و نه لزوما مقصر.

زنجبیل از معدود خوراکی هایی است که برای حمله میگرن مطالعه بالینی دارد. در یک کارآزمایی دوسوکور روی ۱۰۰ بیمار مبتلا به میگرن بدون اورا، پودر زنجبیل در کاهش شدت درد دو ساعت بعد از مصرف نتیجه ای مشابه داروی سوماتریپتان داشت و عوارض کمتری هم ایجاد کرد. دمنوش زنجبیل همان پودر مطالعه نیست، ولی برای تهوع حمله امتحانش برای بیشتر افراد بی دردسر است. دمنوش بابونه هم برای آرام شدن خوب است، هرچند برای اثر مستقیمش روی میگرن شواهد محکمی وجود ندارد.[5]

کاهش مصرف کافئین

رابطه کافئین با میگرن دوطرفه است. مقدار کم کافئین همراه مسکن به کنترل حمله کمک می کند و به همین دلیل در بعضی داروهای ضد سردرد هم وجود دارد. از طرف دیگر مصرف زیاد و روزانه کافئین می تواند حمله ها را بیشتر کند و قطع ناگهانی آن هم در بعضی افراد حمله راه می اندازد. مروری بر مطالعات موجود توصیه می کند افراد میگرنی بیش از ۲۰۰ میلی گرم کافئین در روز مصرف نکنند و مقدار روزانه را تا حد امکان ثابت نگه دارند. پس کاهش مصرف کافئین بیشتر یک اقدام پیشگیرانه است تا درمان فوری میگرن. اگر الان زیاد قهوه یا نوشیدنی انرژی زا مصرف می کنید، به تدریج کم کنید، نه یک شبه. به جای بخشی از نوشیدنی های حاوی کافئین هم می توانید دمنوش های گیاهی و آب میوه های طبیعی بنوشید.[6]

خواب کوتاه و آرام

گاهی تنها چیزی که برای توقف حمله میگرن لازم دارید یک خواب کوتاه در محیطی تاریک و ساکت است. حتی اگر خوابتان نبرد، دراز کشیدن در سکوت با چشم های بسته به تسکین درد کمک می کند.

حرکات کششی ملایم

انقباض طولانی مدت عضلات گردن و شانه ها می تواند حمله را بدتر کند. حرکات کششی سبک برای این نواحی، به خصوص در فاصله بین حمله ها، عضلات را شل می کند. این تمرین ها را آهسته و بدون فشار انجام دهید و اگر در اوج حمله هر حرکتی درد را بیشتر می کند، آن را به بعد موکول کنید.

استفاده از روغن اسطوخودوس

روغن اسطوخودوس از معدود روغن های گیاهی است که برای حمله میگرن کارآزمایی کنترل شده دارد. در مطالعه ای روی ۴۷ بیمار میگرنی، گروهی که در ابتدای حمله ۱۵ دقیقه بخار این روغن را استنشاق کردند، در ۹۲ مورد از ۱۲۹ حمله بهبود کامل یا نسبی داشتند. در گروه دارونما فقط ۳۲ حمله از ۶۸ حمله بهتر شد. مطالعه کوچک است و هنوز با داروهای استاندارد مقایسه نشده، ولی برای روشی ارزان و کم خطر نتیجه قابل توجهی است. چند قطره روغن اسطوخودوس را در دیفیوزر بریزید یا روی دستمال بچکانید و بو کنید. اگر می خواهید روی شقیقه ها ماساژ دهید، اول آن را با یک روغن پایه رقیق کنید و از چشم دور نگه دارید. استفاده از آن در آب حمام هم برای آرام شدن خوب است.[7]

استفاده از داروهای خانگی در دسترس

گاهی افراد در منزل مسکن های بدون نسخه مثل ایبوپروفن یا استامینوفن دارند. این داروها اگر همان ابتدای حمله و پیش از شدید شدن سردرد خورده شوند بهتر جواب می دهند و منتظر ماندن تا اوج درد اشتباه رایجی است. در مصرف دارو هم نباید افراط کرد. بهتر است مسکن را بیش از دو روز در هفته مصرف نکنید، چون مصرف مکرر خودش سردرد بیشتری ایجاد می کند و میگرن را سخت درمان تر می کند. اگر هفته ای بیش از دو روز به مسکن نیاز دارید، این نشانه آن است که به درمان پیشگیرانه احتیاج دارید.[1]

اگر باردار هستید، زخم معده یا بیماری کلیه دارید یا داروی رقیق کننده خون مصرف می کنید، پیش از خوردن ایبوپروفن با پزشک یا داروساز مشورت کنید.

پیشگیری همزمان با درمان

درمان فوری فقط قسمتی از مدیریت میگرن می باشد که جهت کاهش تعداد دفعات حملات، لازم است سبک زندگی سالم تری اتخاذ شود. داشتن برنامه خواب مرتب، تغذیه متعادل، دوری از استرس های شدید و ورزش مرتب نقش زیادی در کنترل طولانی مدت میگرن دارند. ثبت محرک های فردی در یک دفترچه نیز کمک کرده تا با شناخت عوامل ایجاد کننده، از بروز حمله پیشگیری کنید.

برای جزئیات بیشتر درباره خواب منظم و فعالیت بدنی، مطلب تاثیر خواب و ورزش بر میگرن را بخوانید.

قرص میگرن چه جایی در درمان خانگی دارد؟

روش هایی که تا اینجا گفتیم بیشتر برای کنار آمدن با یک حمله اند. کسی که هر ماه چند حمله دارد، به چیزی نیاز دارد که تعداد حمله ها را کم کند. آکادمی نورولوژی آمریکا و انجمن سردرد آمریکا در راهنمای مشترکشان، منیزیم، عصاره گیاه فیورفیو (Feverfew) و ویتامین B2 را برای پیشگیری از میگرن در سطح B یعنی احتمالا موثر قرار داده اند.[8]

قرص میگراستیل که فرازطب عرضه می کند روی همین منطق ساخته شده است. طبق برچسب بطری، هر کپسول ۱۵۰ میلی گرم گیاه فیورفیو، ۱۵۰ میلی گرم منیزیم، ۱۵ میلی گرم ویتامین B1 یا تیامین و ۴۳۵ میلی گرم ال تورین دارد. هر بطری ۶۰ کپسول است، یعنی روزی یک کپسول برای دو ماه. دو جزء اصلی آن، فیورفیو و منیزیم، همان هایی هستند که راهنمای بالا برایشان شواهد قابل قبول دیده است. مقدار منیزیم آن هم زیر سقف ۳۵۰ میلی گرمی است که برای منیزیم مکمل در بزرگسالان تعیین شده است.[4]

تیامین در تولید انرژی سلول های عصبی نقش دارد. در یک کارآزمایی دوسوکور روی ۱۲۰ زن مبتلا به میگرن دوره ای، گروهی که فقط ویتامین B1 گرفتند هم مثل گروه های دیگر ویتامین B، نسبت به دارونما حمله های کمتر و ناتوانی کمتری داشتند. برای ال تورین در میگرن اما شواهد بالینی خیلی کمتری در دست است.[9]

انتظار درست از این کپسول این است که حمله ها را در طول زمان کمتر و خفیف تر کند، نه اینکه وسط حمله درد را قطع کند. به همین دلیل دوره پیشنهادی آن دو تا چهار ماه است و بیشتر به کار کسانی می آید که چند بار در ماه حمله دارند یا زیاد مسکن مصرف می کنند. در این مدت داروی حمله را کنار نگذارید و دفترچه سردرد داشته باشید تا در پایان دوره با عدد ببینید چه چیزی تغییر کرده است.

دو نکته را هم صادقانه بگوییم. نتایج مطالعات فیورفیو یکدست نیست و رتبه خوب آن در راهنمای آمریکایی به یک عصاره استاندارد شده خاص مربوط بود. نکته دوم ایمنی است. فیورفیو عارضه جدی گزارش شده ندارد، اما ممکن است تهوع، نفخ و ناراحتی گوارشی بدهد. در افرادی که به گرده گیاهانی مثل رگوید حساسیت دارند ممکن است واکنش آلرژیک ایجاد کند. انعقاد خون را هم کند می کند و باید دست کم دو هفته قبل از جراحی قطع شود. با بعضی داروهای میگرن هم تداخل دارد. مصرفش در بارداری ممنوع است و برچسب خود محصول هم مصرف در بارداری، شیردهی و همراه داروهای رقیق کننده خون را منع کرده است.[10]

اگر حمله های شما تکرار شونده است، می توانید قرص میگرن را از فروشگاه فرازطب تهیه کنید و پیش از خرید با کارشناسان ما درباره مناسب بودنش مشورت کنید.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

روش های خانگی برای حمله های آشنا و معمولی است. اگر حمله ها بیش از یک بار در هفته رخ می دهد، شدیدتر یا طولانی تر از قبل شده یا با درمان های معمول کنترل نمی شود، وقت گرفتن از پزشک لازم است. پزشک می تواند داروهای پیشگیرانه یا درمان های تخصصی تری تجویز کند.

در این موارد معطل نکنید و فوری کمک بگیرید.

• سردردی که ناگهانی و بسیار شدید شروع شده است
• اختلال در صحبت کردن یا به یاد آوردن
• از دست رفتن بینایی، تاری دید یا دوبینی
• ضعف یا بی حسی در یک طرف بدن یا صورت
• خواب آلودگی، گیجی یا تشنج
• تب بالا همراه علائم مننژیت
• سردرد بعد از ضربه به سر
• حمله ای که بیش از ۷۲ ساعت طول کشیده یا اورایی که بیش از یک ساعت ادامه دارد
• حمله میگرن در بارداری یا مدت کوتاهی بعد از زایمان

در این شرایط خودتان رانندگی نکنید و از کسی بخواهید شما را برساند. برای شناخت بهتر سردردهای خطرناک، مطلب علائم میگرن عصبی چیست و کدام سردرد اورژانسی است؟ را هم بخوانید.[1]

برنامه ساده برای حمله بعدی

میگرن یک بیماری آزاردهنده ولی قابل کنترل است. پیشنهاد عملی ما این است که همین امروز یک کیت کوچک آماده کنید، کیسه یخ در فریزر، مسکن همیشگی، یک بطری آب و چند قطره روغن اسطوخودوس، تا حمله بعدی غافلگیرتان نکند. کمپرس سرد، ماساژ ملایم، نوشیدن آب کافی، مصرف محدود کافئین و آرام سازی ذهن را در همان دقیقه های اول به کار بگیرید و ببینید کدام برای شما بهتر جواب می دهد.

اگر هر ماه بیش از چند حمله دارید، به درمان فوری بسنده نکنید. پیشگیری از طریق سبک زندگی سالم پایه کار است و استفاده از قرص های میگرن هم می تواند تعداد حمله ها را کمتر کند. برای خرید قرص میگرن و مشاوره درباره انتخاب مناسب، با کارشناسان فرازطب در تماس باشید.

منابع

1. NHS 2026 – Migraine: symptoms, treatment and when to get help, National Health Service
2. Wells RE et al. 2021 – Mindfulness meditation vs headache education for adults with migraine, JAMA Internal Medicine
3. Sprouse-Blum AS et al. 2013 – Targeted neck cooling in the treatment of the migraine patient, Hawaii Journal of Medicine and Public Health
4. NIH Office of Dietary Supplements 2026 – Magnesium fact sheet for health professionals, National Institutes of Health
5. Maghbooli M et al. 2014 – Ginger versus sumatriptan in the treatment of common migraine, Phytotherapy Research
6. Nowaczewska M et al. 2020 – The ambiguous role of caffeine in migraine headache, Nutrients
7. Sasannejad P et al. 2012 – Lavender essential oil in the treatment of migraine headache, European Neurology
8. Holland S et al. 2012 – NSAIDs and complementary treatments for episodic migraine prevention, Neurology (AAN and AHS)
9. Nematgorgani S et al. 2022 – B vitamins and episodic migraine, a randomized controlled trial, Current Journal of Neurology
10. NCCIH 2025 – Feverfew: usefulness and safety, National Institutes of Health

بازبینی علمی محتوا:

این مطلب توسط تیم محتوای فرازطب با استناد به منابع معتبر علمی و پزشکی که در متن به آن ها لینک داده شده بازبینی و بروزرسانی شده است.

آخرین بازبینی: مهر ۱۴۰۵