بی اشتهایی عصبی؛ چرا قرص اشتها آور پاسخ آن نیست

می خواهید بدانید برای کسی که رابطه اش با غذا نگرانتان کرده چه کاری از شما برمی آید، یا خودتان دنبال دارویی برای برگرداندن اشتها می گردید. پاسخ در قفسه مکمل ها نیست. بی اشتهایی عصبی موضوعی تخصصی است و مسیرش از ارزیابی یک تیم درمانی شروع می شود.

اگر می خواهید برای کم اشتهایی چندروزه بعد از یک سرماخوردگی راهی پیدا کنید، مسیر شما پزشک عمومی یا داروساز است. اگر می خواهید بفهمید نگرانی جدی تری را کجا و با چه کسی باید در میان گذاشت، ادامه را بخوانید.

بی اشتهایی عصبی با کم اشتهایی گذرا یک چیز نیست

کم اشتهایی گذرا تجربه ای آشناست. چند روز استرس یا یک بیماری خفیف می تواند میل به غذا را کم کند و معمولاً با رفتن همان عامل، اشتها برمی گردد.

آنچه Anorexia Nervosa نامیده می شود از جنس دیگری است: اختلالی روانی و جسمی که در آن رابطه فرد با غذا، بدن و تصویرش از خود درگیر می شود. نام فارسی اش کمی گمراه کننده است، چون مسئله اصلی معمولاً نبودن حس گرسنگی نیست.

تفاوت این دو وضعیت در ماهیت آن هاست و با شدت یا مدت کم غذایی اندازه گرفته نمی شود.

به همین دلیل اینجا فهرست نشانه نمی بینید. تشخیص از روی چند علامت یا عدد وزن ممکن نیست و برای متخصص هم به گفت وگو، معاینه و گاهی آزمایش نیاز دارد.

چرا قرص اشتها آور و مکمل پاسخ بی اشتهایی عصبی نیست

قرص اشتها آور فرض می گیرد که بدن میل کافی به غذا ندارد. در این اختلال گره جای دیگری است: افکار و هیجان هایی که دور غذا و بدن شکل گرفته اند.

راهنماهای بالینی معتبر، از جمله راهنمای NICE بریتانیا، ستون درمان را روان درمانی و بازتوانی تغذیه ای زیر نظر تیم می دانند و دارو را به تنهایی درمان آن نمی شمارند.

خوددرمانی با اشتها آور یا مکمل، زمان ارزیابی تخصصی را از فرد و خانواده اش می گیرد.

خطر دوم پنهان تر است. بدنی که مدتی تغذیه کافی نداشته، برگشتن به تغذیه معمول را هم باید با برنامه و پایش پزشکی طی کند.

چه کسی بی اشتهایی عصبی را ارزیابی و درمان می کند

درمان کار یک نفر نیست، چون ذهن، تغذیه و سلامت جسمی هم زمان درگیرند.

ذهن و روان: روان پزشک ارزیابی تشخیصی را انجام می دهد و تصمیم دارویی با اوست. روان شناس بالینی روان درمانی را پیش می برد و برای نوجوانان معمولاً خانواده هم وارد درمان می شود.

مراقبت چندرشته ای یعنی اعضای تیم با هم در ارتباط اند و فرد میان توصیه های ناهمخوان سرگردان نمی ماند.

تغذیه: متخصص تغذیه برنامه غذایی را برای همان فرد و هماهنگ با تیم تنظیم می کند؛ این برنامه نسخه عمومی ندارد.

سلامت جسمی: پزشک عمومی یا پزشک خانواده وضعیت بدن را پایش می کند و اغلب اولین دری است که فرد می زند.

اولین قدم برای فرد نگران: کجا و به چه کسی مراجعه کنیم

در ایران نقطه شروع می تواند پزشک خانواده یا پزشک عمومی باشد که به روان پزشک ارجاع می دهد. درمانگاه روان پزشکی بیمارستان های دانشگاهی، مرکز مشاوره دانشگاه برای دانشجویان و کارشناس سلامت روان در مراکز خدمات جامع سلامت هم درهای دیگر این مسیرند.

جلسه اول یک گفت وگوست و قرار نیست در آن کسی محاکمه یا به کاری مجبور شود.

در این جلسه معمولاً از حال عمومی، خلق، خواب، عادت های غذایی و سابقه پزشکی می پرسند و ممکن است معاینه و آزمایش هم درخواست شود. می توانید فرد مورد اعتمادی را همراه ببرید.

وضعیت فوری حساب جدایی دارد. اگر حال جسمی فرد ناگهان بد شد یا از آسیب زدن به خودش حرف زد، منتظر نوبت نمانید و با اورژانس تماس بگیرید.

نقش خانواده و اطرافیان در رساندن فرد به مراقبت تخصصی

اطرافیان اغلب زودتر از خود فرد متوجه تغییر می شوند. تذکر درباره غذا یا نظر دادن درباره ظاهر با نیت خیر است، ولی معمولاً گفت وگو را می بندد.

زمانی آرام و دور از سفره را انتخاب کنید و از خودتان بگویید: نگرانت هستم و دوست دارم با هم پیش یک متخصص برویم. اگر پاسخ انکار یا عصبانیت بود، آن را شکست حساب نکنید؛ بسیاری از افراد به زمان نیاز دارند. در این فاصله خودتان مشاوره بگیرید و اگر حال جسمی او افت کرد منتظر رضایتش نمانید.

سهم خانواده کوتاه و امن کردن راهی است که به درمانگر می رسد.

گشتن دنبال مقصر کمکی نمی کند، چون این اختلال حاصل اشتباه یک نفر نیست. خود اطرافیان نیز وقتی فرد حاضر به مراجعه نیست یا خستگی و درماندگی سراغشان آمده، باید مشاوره بگیرند. برای فرزند زیر سن قانونی، گرفتن نوبت ارزیابی بر عهده والدین است.

ابهام های رایج پیرامون درمان این اختلال خوردن

بی اشتهایی عصبی را کدام متخصص درمان می کند؟

درمان را تیمی پیش می برد که معمولاً روان پزشک، روان شناس بالینی، متخصص تغذیه و پزشک عمومی در آن هستند. شروع از پزشک خانواده یا روان پزشک کافی است.

آیا قرص اشتها آور برای بی اشتهایی عصبی مفید است؟

قرص اشتها آور درمان این اختلال به شمار نمی آید، چون ریشه مسئله کمبود اشتها نیست. مصرف خودسرانه آن می تواند مراجعه به متخصص را عقب بیندازد و تصمیم دارویی با روان پزشک معالج است.

برای بی اشتهایی عصبی یکی از اعضای خانواده از کجا شروع کنیم؟

از گفت وگویی آرام و بدون قضاوت درباره حال او شروع کنید و پیشنهاد بدهید با هم نزد پزشک بروید. اگر نپذیرفت، خودتان از روان شناس یا مرکز مشاوره راهنمایی بگیرید.

تشخیص و برنامه درمان را تیم درمانی تعیین می کند و همراه شدن با آن با خود فرد است. پیش از آن، چند جمله درباره آنچه نگرانتان کرده، فهرست داروها و مکمل های مصرفی را آماده کنید. بهبود ممکن است و هرچه کمک زودتر شروع شود، راه معمولاً هموارتر خواهد بود.