پودر جینسینگ؛ خواص شناخته شده، سطح شواهد و حد انتظار

روی بسته فقط یک کلمه آمده: جینسینگ. اما دست کم سه گیاه با همین نام فروخته می شوند و شواهدشان یکی نیست. پس پیش از پرسیدن اینکه پودر جینسینگ چیست و چه خواصی دارد، باید پرسید کدام جینسینگ.

از چند زاویه می شود به جینسینگ نگاه کرد؛ این نوشته به ریشه، خواص و ربط آن با اشتها می پردازد. انتخاب میان داروها و مکمل ها در راهنمای انتخاب داروی چاق کننده آمده است.

جینسینگ چیست و پودر آن از کدام نوع تهیه می شود

جینسینگ کره ای (Panax ginseng) و آمریکایی (Panax quinquefolius) خویشاوند نزدیک اند و ترکیب شاخصشان جینسنوزید است. جینسینگ سیبری گیاه دیگری است؛ فقط نامش مشترک است. پودر ممکن است از هر کدام باشد.

پودر جینسینگ ریشه خشک و آسیاب شده است و مقدار ترکیب فعالش از محصولی به محصول دیگر فرق می کند.

عصاره شکل تغلیظ شده ریشه است و معمولاً مقدار ترکیب فعالش استاندارد می شود؛ کپسول فقط قالبی برای پودر یا عصاره است. بخش مورد استفاده در هر دو گونه اصلی، ریشه گیاه است، نه برگ یا ساقه.

خواص پودر جینسینگ که شواهد پشت آن ها است

انرژی: برخی مطالعات اثر کوچکی بر خستگی عمومی دیده اند، ولی نتایج یک دست نیست.

تمرکز: بهبود اندکی در برخی آزمون های شناختی میان سالان گزارش شده و در جوانان نه.

ایمنی بدن: چند پژوهش مقدماتی اثرش را بر عفونت های تنفسی سنجیده اند و نتیجه برای داوری کافی نیست. این یافته ها نشانه پیشگیری از سرماخوردگی نیست؛ فقط زمینه ای برای بررسی بیشتر است.

مطالعات، که بیشترشان روی جینسینگ کره ای بوده اند، کوچک و کوتاه مدت اند و با فرآورده استاندارد انجام شده اند؛ تعمیم نتیجه به پودرهای دیگر احتیاط می خواهد.

جینسینگ و اشتها: چرا در فهرست چاق کننده ها آمده

طب سنتی شرق آسیا جینسینگ را برای ضعف و نقاهت به کار می برد؛ نامش احتمالاً از همین راه به معجون های چاقی رسیده است. این کاربرد سنتی بر پایه آزمایش های کنترل شده امروزی نبوده است.

مرورهای کارآزمایی های انسانی، که برای افزایش وزن افراد کم وزن انجام نشده اند، تغییر معناداری در وزن با جینسینگ ندیده اند و درباره اشتها داده انسانی قابل اتکایی نیست.

در معجون های چاقی، کالری بیشتر از عسل و مغزها می آید. اشتها آورها را صفحه مقایسه قرص های اشتها آور بررسی کرده است.

روش مصرف پودر جینسینگ و شکل های رایج آن

پودر را در آب گرم دم می کنند، با عسل یا غذا می آمیزند یا در معجون می ریزند. به خاطر احتمال بی خوابی، صبح مناسب تر است.

جینسینگ را دوره ای و محدود مصرف می کنند، چون ایمنی مصرف طولانی آن هنوز روشن نشده است.

مقدار و طول دوره را از برچسب محصول و پزشک یا داروساز بگیرید. قاشق آشپزخانه ابزار دقیقی نیست، چون اندازه آن ها یکسان نیست.

عوارض و تداخل های دارویی پودر جینسینگ

بی خوابی شایع ترین عارضه است. سردرد، بی قراری، مشکل گوارشی، تپش قلب و افزایش فشار خون گزارش شده اند. شدت این عارضه ها از فردی به فرد دیگر فرق می کند.

گیاهی بودن جینسینگ دلیل بی خطر بودنش نیست و پزشک یا داروساز باید از داروهای شما باخبر باشد.

پرسش برای پزشک: داروی قند خون یا فشار خون من با جینسینگ تداخل دارد؟ داروی ضد انعقاد، ضدافسردگی یا داروی سرکوب کننده ایمنی چطور؟ تنظیم و قطع دارو فقط کار پزشک است.

تشخیص پودر جینسینگ اصل و نگهداری آن

رنگ و بو خلوص را ثابت نمی کند؛ رنگ تیره تر یا بوی تندتر پودر هم لزوماً نشانه غلظت بیشتر نیست. روی بسته دنبال نام علمی، اندام مصرفی (ریشه)، تولیدکننده، تاریخ انقضا و مجوز بهداشتی بگردید.

پودر خالص جینسینگ یک جزء دارد: ریشه همان گیاهی که نام علمی اش روی بسته آمده است.

مخلوطی که فهرست ترکیبات ندارد و وعده چاقی سریع می دهد ممکن است ماده اعلام نشده داشته باشد؛ معیارهای خرید در راهنمای خرید پودر چاقی آمده است. پودر را در ظرف دربسته، جای خشک و خنک و دور از دسترس کودکان نگه دارید.

چه کسانی باید از پودر جینسینگ پرهیز کنند

در بارداری و شیردهی و برای کودکان مصرف جینسینگ توصیه نمی شود؛ درباره بارداری نگرانی ایمنی هم مطرح شده است. کودک کم اشتها یا کم وزن، در هر سنی، باید نخست نزد پزشک اطفال بررسی شود. اگر کودک همزمان داروی دیگری هم مصرف می کند، همین نکته را هنگام مشورت با پزشک اطفال بگویید.

هر جا داده کافی نیست یا بیماری و دارو در میان است، تصمیم مصرف جینسینگ با پزشک است.

بیماری قلبی، فشار خون بالا، دیابت، اختلال انعقادی و خودایمنی از همین دسته اند. پیش از جراحی هم جراح را باخبر کنید؛ زمان قطع را او تعیین می کند.

پاسخ کوتاه پرسش های رایج درباره پودر جینسینگ در همین بخش آمده است

پودر جینسینگ برای چاقی خوب است؟

شواهد چنین چیزی را نشان نمی دهد؛ مطالعات انسانی تغییر معناداری در وزن ندیده اند. کم اشتهایی ماندگار را پزشک بررسی می کند.

پودر جینسینگ را چطور مصرف کنیم؟

در آب گرم دمش کنید یا با غذا بیامیزید، ترجیحاً صبح. مقدار و طول دوره را از برچسب محصول یا داروساز بگیرید.

پودر جینسینگ عوارض دارد؟

بله، می تواند عارضه بدهد و بی خوابی شایع ترین آن است. با برخی داروها تداخل دارد؛ با هر علامت غیرعادی مصرف را قطع کنید و به پزشک بگویید.

امروز نام علمی روی بسته را کنار فهرست داروهایتان یادداشت کنید و به پزشک یا داروساز نشان بدهید؛ پاسخ اینکه پودر جینسینگ چیست و چه خواصی دارد از همان نام شروع می شود. برای مکمل دیگری که نامش در فهرست چاق کننده ها می آید، صفحه قرص اسپیرولینا برای چاقی را بخوانید.