از بین بردن زگیل تناسلی، روش های خانگی و پزشکی

از بین بردن زگیل تناسلی کار سختی نیست، ولی پایان ماجرا هم نیست. کرایوتراپی، لیزر، جراحی یا کرم هایی که پزشک تجویز می کند معمولاً در چند هفته تا سه ماه ضایعه ها را برطرف می کنند. اما ویروس HPV که عامل زگیل است با این درمان ها از بدن پاک نمی شود و احتمال برگشت ضایعه ها وجود دارد. به همین دلیل انتخاب روش درست، مراقبت بعد از درمان و تقویت پاسخ ایمنی بدن هر سه اهمیت دارند. زگیل تناسلی بیماری شایعی است و علاوه بر ناراحتی جسمی، اغلب استرس و افت اعتماد به نفس هم به همراه دارد. هرچه زودتر به پزشک مراجعه کنید، کنترل آن ساده تر است.

شناخت زگیل تناسلی

زگیل تناسلی برجستگی های کوچک یا بزرگی است که به شکل منفرد یا خوشه ای و گاهی شبیه گل کلم، روی آلت، اطراف واژن، مقعد یا کشاله ران ظاهر می شود. این ضایعات با تماس مستقیم پوست به پوست در رابطه جنسی منتقل می شوند و اغلب درد ندارند، هرچند بسته به محل ممکن است خارش یا خونریزی ایجاد کنند. حدود ۹۰ درصد زگیل های تناسلی را دو تیپ کم خطر ویروس، یعنی تیپ های ۶ و ۱۱ ایجاد می کنند. این تیپ ها با گونه های پر خطر ویروس HPV که با سرطان دهانه رحم، مقعد یا آلت ارتباط دارند فرق می کنند. با این حال گاهی دو نوع عفونت همزمان وجود دارد. به همین دلیل ضایعه ای که تیره است، سفت به نظر می رسد، خونریزی می کند یا به درمان جواب نمی دهد باید نمونه برداری شود. [1]

چرا باید زگیل تناسلی را درمان کرد؟

بسیاری از مردم تصور می کنند زگیل تناسلی با گذشت زمان خود به خود از بین می رود و این تصور کاملاً هم غلط نیست. زگیل درمان نشده ممکن است در کمتر از یک سال خوب شود، بدون تغییر بماند یا بزرگ تر و بیشتر شود و پیش بینی اینکه در هر فرد کدام اتفاق می افتد ممکن نیست. ضایعه ای که بزرگ شود درمان سخت تری دارد و تا وقتی زگیل هست، احتمال انتقال به شریک جنسی هم وجود دارد. درمان ظاهر ناخوشایند، خارش و ناراحتی را برطرف می کند و بار روانی بیماری را هم کم می کند. [1]

انتخاب بین روش های درمان زگیل تناسلی به اندازه، تعداد و محل ضایعه ها بستگی دارد و هیچ روشی برای همه بهترین نیست.

مراجعه به پزشک

به منظور درمان زگیل تناسلی نخستین اقدام مراجعه به پزشک متخصص است. توصیه می شود خانم ها به متخصص زنان و آقایان به متخصص اورولوژی مراجعه کنند. در بعضی از موارد متخصص پوست نیز می تواند روند درمان را بر عهده بگیرد. پزشک بعد از معاینه ناحیه تناسلی و در صورت نیاز انجام آزمایش های تکمیلی روش مناسب درمان را انتخاب می نماید. خود درمانی و یا استفاده از داروهای بدون نسخه به طور معمول نتیجه مطلوبی ندارد و حتی می تواند ضایعات را بدتر نماید.

روش های دارویی

پزشک برای زگیل های خارجی معمولاً یکی از سه داروی موضعی را تجویز می کند که بیمار خودش در خانه می زند. کرم ایمیکویمود سیستم ایمنی پوست را تحریک می کند تا به ویروس واکنش نشان دهد. محلول یا ژل پودوفیلوکس با توقف تقسیم سلولی بافت زگیل را از بین می برد. پماد سینکاتچین هم که از عصاره چای سبز ساخته شده، پاسخ التهابی پوست را تنظیم می کند. اسید تری کلرواستیک ۸۰ تا ۹۰ درصد فقط باید در مطب و توسط پزشک زده شود، چون به سرعت پخش می شود و پوست سالم را می سوزاند. رزین پودوفیلین دیگر در راهنمای CDC جزو درمان های توصیه شده نیست، چون گزارش هایی از مسمومیت سیستمیک داشته است. [1]

داروهای خوراکی و قرص زگیل تناسلی زگیل موجود را مستقیم از بین نمی برند و جای درمان موضعی یا کرایوتراپی را نمی گیرند. نقش آن ها کمک به تقویت سیستم ایمنی بدن است، یعنی همان سیستمی که باید ویروس را مهار کند.

کرایوتراپی یا فریز کردن

کرایوتراپی یکی از روش های پر کاربرد جهت درمان زگیل تناسلی است. در این روش پزشک با استفاده از نیتروژن مایع ضایعه را منجمد کرده و منجر به تخریب بافت آن می شود. کرایوتراپی به طور معمول در چند جلسه انجام می شود و برای ضایعات کوچک یا متوسط بسیار مفید و موثر است. مزیت این روش سرعت عمل و کم خطر بودن آن است. با این حال ممکن است بعد از درمان احساس سوزش یا قرمزی در محل وجود داشته باشد که به طور معمول موقتی است.

درد هنگام و بعد از فریز کردن شایع است و ممکن است چند روز بعد تاول یا زخم سطحی ایجاد شود. اگر زگیل ها زیاد یا وسیع باشند، بی حسی موضعی کار را راحت تر می کند. برای زگیل های داخل واژن فقط نیتروژن مایع به کار می رود، نه پروب فلزی کرایو، چون خطر سوراخ شدن دیواره واژن را دارد. [1]

لیزر درمانی

لیزر یکی دیگر از روش های از بین بردن زگیل تناسلی است که در آن پرتو لیزر، معمولاً لیزر CO2، بافت زگیل را تبخیر می کند. در یک متاآنالیز شبکه ای که سال ۲۰۱۹ در مجله BMJ Open منتشر شد، لیزر CO2 بیشترین احتمال پاک شدن کامل ضایعه ها در پایان درمان را داشت. این روش برای زگیل های بزرگ، گسترده یا مقاوم به درمان های دیگر انتخاب خوبی است. در مقابل، هزینه بیشتری دارد، به دستگاه مخصوص و پزشک باتجربه نیاز دارد و جلوی عود را به طور کامل نمی گیرد. [3]

جراحی و الکتروکوتر

در جراحی، پزشک بعد از بی حسی موضعی زگیل ها را با قیچی ظریف یا اسکالپل می برد، با کورت می تراشد یا با الکتروکوتر (سوزاندن با جریان برق) از بین می برد. برخلاف تصور رایج، جراحی فقط گزینه آخر نیست. مزیت آن این است که بیشتر زگیل ها در یک جلسه برداشته می شوند. به همین دلیل برای ضایعه های بزرگ و گسترده یا زگیل های دهانه مجرای ادرار مناسب است. جراحی ضایعه را کامل حذف می کند، ولی مانند سایر روش ها تضمین نمی کند که ویروس برای همیشه از بدن فرد خارج شود. [1]

تقویت سیستم ایمنی

از آنجا که عامل اصلی بیماری ویروس HPV است، وضعیت سیستم ایمنی تعیین می کند ضایعه ها چقدر سریع به درمان جواب بدهند و چقدر برگردند. خواب کافی، تغذیه سالم و ورزش منظم پایه کار است. ترک سیگار اثر مستقیم تری دارد و به گفته NHS بسیاری از درمان های زگیل تناسلی در افراد غیرسیگاری بهتر جواب می دهند. [2]

واکسن HPV زگیل یا عفونت موجود را درمان نمی کند، ولی از ابتلا به تیپ هایی که فرد هنوز با آن ها درگیر نشده پیشگیری می کند. [1]

قرص AHCC چه نقشی در کنار درمان زگیل تناسلی دارد؟

AHCC عصاره ای استاندارد شده از قارچ شیتاکه است و از معدود مکمل هایی است که برای عفونت HPV کارآزمایی انسانی دارد. در کارآزمایی تصادفی دوسوکور فاز دو که سال ۲۰۲۲ در مجله Frontiers in Oncology منتشر شد، ۵۰ زن بالای ۳۰ سال شرکت داشتند که عفونت HPV پرخطر آن ها بیش از دو سال پاک نشده بود. از ۲۲ نفری که شش ماه روزانه ۳ گرم AHCC خوردند، ۱۴ نفر یعنی ۶۳٫۶ درصد از نظر HPV منفی شدند و عارضه قابل توجهی هم گزارش نشد. [4]

این مطالعه روی تیپ های پرخطر ویروس در زنان انجام شده، نه روی زگیل تناسلی که تیپ های کم خطر عامل آن هستند و حجم نمونه آن هم کوچک است. پس AHCC جایگزین کرایوتراپی یا کرم های تجویزی نیست. اگر قصد مصرف آن را دارید، منطقی ترین زمان کنار درمان اصلی و در ماه های بعد از آن است، یعنی دوره ای که عود بیشتر رخ می دهد. قرص AHCC و مکمل ای اچ سی سی اصل را از منبع معتبر تهیه کنید و پزشک معالجتان را در جریان بگذارید.

روش های خانگی از بین بردن زگیل تناسلی

روش خانگی درست یعنی کرم ها و محلول هایی که پزشک تجویز می کند و بیمار خودش در خانه می زند، یعنی ایمیکویمود، پودوفیلوکس و سینکاتچین. این داروها روی زگیل های پوست مرطوب بهترین پاسخ را دارند و معمولاً در عرض سه ماه نتیجه می دهند. [1]

این کارها را در خانه انجام ندهید.

• استفاده از محلول ها و چسب های زگیل دست و پا که بدون نسخه از داروخانه خریده می شوند
• مالیدن سیر خام، سرکه سیب یا جوهر نمک روی ضایعه
• بریدن، کندن یا سوزاندن زگیل با ابزار خانگی
• شروع درمان پیش از اینکه پزشک ضایعه را دیده باشد

داروهای زگیل دست و پا برای پوست ضخیم ساخته شده اند و روی پوست نازک ناحیه تناسلی آسیب بیشتری می زنند. [5]

سرکه سیب اسید است و شاهد علمی برای اثر آن روی زگیل تناسلی وجود ندارد، ولی خطر سوزاندن پوست حساس این ناحیه را دارد. سیر خام هم بی خطر نیست. در مروری که سال ۲۰۲۱ در مجله American Journal of Emergency Medicine منتشر شد، ۳۹ مورد سوختگی ناشی از گذاشتن سیر روی پوست و مخاط جمع آوری شده بود. [6]

کاری که در خانه واقعاً کمک می کند، حمام آب نمک است. دو مشت نمک ساده در وان یا دو قاشق غذاخوری در یک کاسه بزرگ آب، روزی دو بار، سوزش ناحیه را در طول درمان آرام می کند و به ترمیم پوست کمک می کند. [5]

آیا زگیل تناسلی خود به خود خوب می شود؟

گاهی بله. به گفته NHS زگیل تناسلی همیشه به درمان نیاز ندارد و گاهی در عرض شش ماه خودش از بین می رود. اگر ضایعه ها کوچک هستند و آزارتان نمی دهند، این تصمیم را با پزشک بگیرید و در این مدت اگر رابطه جنسی دارید، حتماً از کاندوم استفاده کنید. [2]

زگیل تناسلی در بارداری

در بارداری زگیل ها ممکن است بزرگ تر و شکننده تر شوند. پودوفیلوکس، پودوفیلین و سینکاتچین در این دوران ممنوع هستند. ایمیکویمود هم تا وقتی داده بیشتری نیامده بهتر است استفاده نشود، پس گزینه های باقی مانده بیشتر روش های مطبی مثل کرایوتراپی هستند. انتقال به نوزاد نادر است و سزارین فقط برای جلوگیری از انتقال HPV توصیه نمی شود. سزارین فقط وقتی لازم می شود که زگیل ها مسیر زایمان را بسته باشند یا خطر خونریزی شدید وجود داشته باشد. [1]

مراقبت های بعد از درمان

بعد از درمان زگیل تناسلی رعایت بعضی از مراقبت ها اهمیت بسیار زیادی دارد تا از بازگشت بیماری یا بروز عوارض پیشگیری شود. از جمله این مراقبت ها می توان به موارد زیر اشاره نمود:

• پرهیز از رابطه جنسی تا بهبودی کامل ناحیه
• استفاده مرتب از داروهای تجویز شده توسط پزشک
• رعایت بهداشت فردی و خشک نگه داشتن ناحیه
• تقویت سیستم ایمنی بدن از طریق تغذیه سالم و ورزش
• مراجعه مرتب به پزشک جهت پیگیری و بررسی احتمال بازگشت ضایعات
• استفاده از کاندوم بعد از بهبودی، با این آگاهی که پوست خارج از پوشش کاندوم همچنان می تواند ویروس را منتقل کند
• توجه به اینکه کرم ایمیکویمود و پماد سینکاتچین ممکن است کاندوم و دیافراگم واژینال را ضعیف کنند
• انجام آزمایش سایر بیماری های مقاربتی

حدود نیمی از بیماران در سال اول بعد از پاک شدن ضایعه ها دوباره زگیل می گیرند و درمان تکراری در این افراد رایج است. [7]

بیشتر عودها در سه ماه اول بعد از درمان رخ می دهد. برگشت زگیل به معنای شکست کامل درمان نیست و یک دوره دیگر از همان روش یا روشی دیگر معمولاً جواب می دهد. [1]

از بین بردن زگیل تناسلی را از کجا شروع کنیم؟

برای از بین بردن زگیل تناسلی اولین قدم معاینه پزشک است. ضایعه های دیگری مثل کوندیلوما لاتا که از علائم سیفلیس است هم می توانند شبیه زگیل باشند و به این درمان ها جواب نمی دهند. بعد از تشخیص، روش درمان بر اساس اندازه، تعداد و محل ضایعه ها انتخاب می شود. ترکیب یک درمان مطبی مثل کرایوتراپی با کرم تجویزی در خانه هم رایج است. تا پایان درمان رابطه جنسی نداشته باشید، سیگار را کنار بگذارید و اگر می خواهید از مکمل های تقویت ایمنی کمک بگیرید، انتخابتان را با پزشک هماهنگ کنید. [1]

منابع

1. CDC 2021 – Anogenital Warts, STI Treatment Guidelines, Centers for Disease Control and Prevention
2. NHS 2023 – Genital warts: symptoms, treatment and pregnancy, National Health Service
3. Barton S et al. 2019 – Topical and ablative therapies for anogenital warts: network meta-analysis, BMJ Open
4. Smith JA et al. 2022 – AHCC supplementation to clear persistent HPV infections, Frontiers in Oncology
5. NZ HPV Project – Genital Warts Treatment, Sexually Transmitted Infections Education Foundation
6. Hitl M et al. 2021 – Garlic burn injuries: a systematic review of reported cases, American Journal of Emergency Medicine
7. NIHR Evidence – Most suitable first-line treatment for genital warts, National Institute for Health and Care Research

بازبینی علمی محتوا:

این مطلب توسط تیم محتوای فرازطب با استناد به منابع معتبر علمی و پزشکی که در متن به آن ها لینک داده شده بازبینی و بروزرسانی شده است.

آخرین بازبینی: مهر ۱۴۰۵